Miaka kumi iliyopita, karibu kila pakiti ya chipsi za frozen kwenye friza za supermarket na hoteli za Dar es Salaam ililetwa kutoka nje ya nchi. Wenye migahawa walinunua kartoni kutoka kwa wauzaji wa jumla, walilipa bei iliyopanda kila dola ilipopanda, na walisubiri kontena lilipochelewa bandarini. Leo hali ni tofauti: kampuni za Kitanzania zinatengeneza chipsi za frozen kutoka viazi vya hapa nchini, na bidhaa za nje bado zipo. Hilo ni jambo zuri, lakini linaleta swali tunaloulizwa kila wiki: ninunue chapa gani?
Chipsi za frozen Tanzania zinatoka katika makundi mawili: wazalishaji wa ndani wanaotumia viazi vya Tanzania, kama Supa Fries na chapa ndogo za ndani kama Golden Tamu na Kiepe, na chapa za nje kutoka Ulaya na Amerika, kama Emborg, McCain, Lamb Weston na Aviko, zinazouzwa kupitia waagizaji na wauzaji wa jumla. Chaguo bora linategemea unachojali zaidi: gharama kwa sahani, upatikanaji wa uhakika, ukubwa wa kipande na ubora. Hapa chini tunaeleza kila moja kwa uwazi, pamoja na orodha ya kukagua ili ulinganishe chapa yoyote kwa haki.
Neno kutoka kwetu: Supa Fries ni chapa yetu, na tunafurahi kushiriki soko na wazalishaji wengine wazuri. Chaguo zaidi ni jambo jema kwa kila mpenzi wa chipsi. Chapa na upatikanaji hubadilika, kwa hiyo ukiona taarifa iliyopitwa na wakati, tuambie tutaisasisha.
Ni kampuni zipi zinazozalisha chipsi za frozen Tanzania?
Kampuni kubwa za kimataifa za chipsi zinazalisha nje ya nchi, Afrika Kusini, Ulaya na kwingineko. Chipsi za frozen zinazotengenezwa Tanzania zinatoka kwa kampuni za ndani zinazonunua viazi kutoka nyanda za juu, kuvimenya, kuvikata, kuvichemsha kidogo na kuvigandisha hapa nchini. Orodha kama ile ya PotatoPro kuhusu wazalishaji wa chipsi Afrika inaonyesha kuwa sekta hii bado ni changa, na ndiyo maana inafurahisha kuona chapa mpya za Kitanzania zikiibuka.
1. Supa Fries (ya Chefry's), imetengenezwa Tanzania
Supa Fries ni chipsi bora za frozen zinazokatwa kutoka viazi vya Nyanda za Juu Kusini, kisha kuandaliwa na kugandishwa Dar es Salaam. Vipande vimekatwa sawa, unene wa mm 10 hadi 12, hazina vihifadhi, zinadumu hadi miezi 12 kwenye nyuzi -18°C, na zinapikwa moja kwa moja kutoka kwenye friza kwa takriban dakika 3 kwenye mafuta ya moto. Zinauzwa kwa pakiti za kg 2 kwa matumizi ya nyumbani, na kwa jumla kuanzia kg 15 kwa migahawa, hoteli, maduka na wasambazaji, pamoja na usafirishaji ndani ya Dar es Salaam. Soma zaidi kwenye jinsi ya kupika chipsi za frozen.
Supa Fries zimekatwa sawa mm 10 hadi 12 kutoka viazi vya Nyanda za Juu Kusini, bila vihifadhi, zikifikishwa zikiwa zimeganda ndani ya Dar es Salaam. Pata bei ya jumla.
Pata bei ya jumla2. Golden Tamu, chapa ya ndani
Golden Tamu ni chapa ya chipsi za frozen ya Kitanzania, sehemu ya kundi linalokua la wazalishaji wa ndani wanaowapa wanunuzi chaguo zaidi. Ni jambo zuri kuona majina zaidi ya Kitanzania kwenye friza, kwa sababu kila chapa ya ndani inaongeza soko la viazi vya mashamba yetu. Kwa ukubwa wa pakiti na mahali pa kununua, wasiliana na Golden Tamu moja kwa moja.
3. Kiepe, chapa ya ndani
Kiepe ni chapa nyingine ya chipsi za frozen ya Kitanzania inayoongeza chaguo la ndani. Pamoja na Supa Fries na Golden Tamu, chapa kama Kiepe zinaonyesha jinsi sekta ya chipsi za frozen inavyokua kwa kasi hapa nchini. Kwa maelezo ya bidhaa na wauzaji wake, wasiliana na Kiepe moja kwa moja.
Ni chapa zipi za nje zinazouzwa Tanzania?
Chipsi za nje zinafika Tanzania kupitia waagizaji, wasambazaji wa hoteli na supermarket. Upatikanaji hubadilika kulingana na meli, kwa hiyo unaweza kuona chapa fulani mwezi huu na isiwepo mwezi ujao.
4. Emborg
Emborg ni chapa maarufu ya chakula kutoka Denmark, inayojulikana kwa jibini, siagi na mboga za frozen, na inauzwa katika nchi nyingi za Asia, Afrika na Mashariki ya Kati. Chipsi zake zinazalishwa Ulaya, na hapa Tanzania zinapatikana kupitia waagizaji na baadhi ya supermarket.
5. McCain
McCain Foods ya Kanada ndiyo mzalishaji mkubwa zaidi duniani wa bidhaa za viazi za frozen, ikiwa na aina nyingi za vipande. Afrika Mashariki inapendwa na hoteli na migahawa ya kimataifa, ikisambazwa na wasambazaji wa vyakula.
6. Lamb Weston, Aviko na Farm Frites
Lamb Weston (Marekani), Aviko na Farm Frites (zote za Uholanzi) ni wazalishaji wa kimataifa wenye uzoefu mrefu katika viazi. Bidhaa zao zinafika Afrika kupitia waagizaji, hasa kwa hoteli na migahawa ya vyakula vya haraka.
7. Chapa za waagizaji na za supermarket
Baadhi ya waagizaji na supermarket pia huuza chipsi kwa majina yao wenyewe, zikitoka Ulaya, Misri au Asia. Nyuma ya pakiti utaona nchi ilikotoka na jina la mzalishaji.
Bidhaa za ndani na za nje zinalinganishwaje?
| Chapa | Imetengenezwa | Wanunuzi wakuu | Inajulikana kwa |
|---|---|---|---|
| Supa Fries | Tanzania (Dar es Salaam, viazi vya Nyanda za Juu Kusini) | Nyumbani, migahawa, hoteli, maduka, wasambazaji | Viazi vya ndani, bila vihifadhi, usafirishaji Dar |
| Golden Tamu | Tanzania | Wanunuzi wa ndani | Chapa ya ndani inayokua |
| Kiepe | Tanzania | Wanunuzi wa ndani | Chapa ya ndani inayokua |
| Emborg | Ulaya, inaagizwa | Supermarket, migahawa | Chapa ya chakula inayoaminika kutoka Denmark |
| McCain | Nje, inaagizwa | Hoteli na migahawa ya kimataifa | Aina nyingi zaidi za vipande |
| Lamb Weston, Aviko, Farm Frites | Nje, zinaagizwa | Hoteli, migahawa ya haraka | Uzoefu mrefu katika viazi |
Bidhaa za ndani kwa kawaida zinashinda kwa muda mfupi wa kufika na kwa kuwasaidia wakulima wa Tanzania; bidhaa za nje zina aina nyingi za vipande. Bei inategemea sana kiwango cha dola na gharama za kuagiza, kwa hiyo linganisha bei za sasa badala ya kudhani.
Unachaguaje chapa ya chipsi za frozen?
- Kaanga sampuli pamoja kwenye kikaango chako kwa takriban nyuzi 175°C. Linganisha rangi, ukakamavu na muda zinavyobaki crispy.
- Linganisha gharama kwa sahani, si bei ya pakiti. Mwongozo wetu wa kupanga bei ya chakula unaonyesha jinsi.
- Kagua cheti. Tanzania ina kiwango cha kitaifa cha chipsi za frozen, TZS 1280:2012, kilichotolewa na Shirika la Viwango Tanzania (TBS). Waombe wasambazaji uthibitisho kwamba bidhaa yao inakidhi masharti ya TBS.
- Soma lebo: viungo, ukubwa wa kipande, jinsi ya kuhifadhi na tarehe.
- Hakikisha upatikanaji: je, chapa inaweza kukuletea kila wiki, zikiwa zimeganda, kwa kiasi unachohitaji?
Je, biashara inaweza kutumia chapa zaidi ya moja?
Ndiyo. Baadhi ya migahawa hutumia chipsi kuu za kila siku kutoka chapa moja, na aina maalum ya kipande, kama crinkle au wedges, kutoka chapa nyingine kwa sahani fulani. Jambo la muhimu ni kila sahani itumie chipsi zilezile kila wakati, ili mteja apate ladha ileile anaporudi. Kama unauza chipsi kwa wingi, soma pia mwongozo wetu wa kupika chipsi za frozen ili kila kundi litoke crispy.
Kwa wateja wa nyumbani pia, ni vizuri kujaribu pakiti moja ya kila chapa kabla ya kununua kwa wingi, kisha kuendelea na ile inayoipendeza familia yako zaidi.
Kwa nini kununua bidhaa za ndani ni muhimu?
Tanzania ni mojawapo ya wazalishaji wakubwa wa viazi Afrika Mashariki, hasa Nyanda za Juu Kusini, Arusha, Kilimanjaro na Lushoto. Kila kartoni ya chipsi zilizotengenezwa hapa nchini inabaki na fedha kwa wakulima na wafanyakazi wa Kitanzania, inafupisha safari ya bidhaa iliyoganda, na inaepuka ucheleweshaji bandarini. Kwa migahawa na hoteli, njia fupi ya usambazaji inamaanisha bidhaa haziishi ghafla, jambo ambalo ni muhimu kuliko tofauti ndogo ya bei. Kama unaanzisha biashara ya chipsi, soma biashara ya chipsi Tanzania.
Chapa yoyote utakayochagua, kipimo ni kilekile cha miaka kumi iliyopita: kaanga kikapu kimoja, onja, na uangalie zinavyostahimili usiku wa Ijumaa wenye wateja wengi. Tofauti ni kwamba sasa unaweza kufanya jaribio hilo kwa chipsi zilizolimwa na kutengenezwa Tanzania.
Kwa ufupi
Chipsi za frozen Tanzania zinatoka kwa wazalishaji wa ndani kama Supa Fries (zinazotengenezwa Dar es Salaam kutoka viazi vya Nyanda za Juu Kusini), Golden Tamu na Kiepe, na kwa chapa za nje kama Emborg, McCain, Lamb Weston, Aviko na Farm Frites. Bidhaa za ndani mara nyingi zinafika haraka na zinawasaidia wakulima wa Tanzania, wakati za nje zina aina nyingi za vipande. Chagua kwa kukaanga sampuli, kulinganisha gharama kwa sahani, kukagua cheti cha TBS chini ya kiwango TZS 1280:2012, kusoma lebo na kuhakikisha usafirishaji wa uhakika.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Ni kampuni zipi zinazotengeneza chipsi za frozen Tanzania?
Wazalishaji wa ndani ni pamoja na Supa Fries, inayotengenezwa Dar es Salaam kutoka viazi vya Nyanda za Juu Kusini, na chapa ndogo za ndani kama Golden Tamu na Kiepe.
Ni chapa zipi za nje za chipsi za frozen zinazopatikana Tanzania?
Emborg, McCain, Lamb Weston, Aviko na Farm Frites zinafika kupitia waagizaji, wasambazaji wa hoteli na supermarket. Upatikanaji hubadilika.
Je, chipsi za frozen za ndani ni bora kama za nje?
Zinaweza kuwa. Ubora unategemea viazi na utaratibu wa utengenezaji, kwa hiyo kaanga sampuli pamoja na ulinganishe.
Kuna kiwango cha Tanzania cha chipsi za frozen?
Ndiyo. TZS 1280:2012 cha TBS kinahusu chipsi za viazi za frozen kwa rejareja na kwa jumla.
Ninaweza kununua Supa Fries wapi?
Kwa pakiti za kg 2 kwa nyumbani na kwa jumla kuanzia kg 15 kwa biashara, pamoja na usafirishaji ndani ya Dar es Salaam. Agiza kwa WhatsApp au tumia fomu ya bei kwenye ukurasa wetu wa mwanzo.
Weka chipsi bora kwenye menyu yako
Imekusaidia? Mtumie rafiki.
